Czym jest asertywność u dzieci?
Według wszelkich definicji asertywność to umiejętność wyrażania własnych potrzeb, myśli, emocji i stawianie granic w sposób, który jest dla nas dobry, ale jednocześnie nie krzywdzi innych. Wbrew powszechnym przekonaniom, asertywność daleka jest od bezpodstawnego sprzeciwu czy agresji; to raczej zdrowa forma komunikacji, która pozwala ludziom mówić: “To dla mnie ważne” lub “To mnie rani”.
Asertywne dziecko potrafi stawić czoła wyzwaniom i konfliktom. Daje jasno do zrozumienia, co jest dla niego akceptowalne, a co przekracza jego granice. Młody człowiek nie ulega ślepo presji rówieśniczej, lecz z szacunkiem dla siebie i innych, potrafi zadbać o swoje dobro, stosując przy tym komunikację opartą na empatii.
Czy asertywność u dzieci jest wrodzona?
Asertywność u dzieci to zarówno wrodzona cecha, jak i umiejętność rozwijana z czasem. Już od najmłodszych lat maluchy potrafią dawać znać o swoich potrzebach, na przykład poprzez płacz, gdy ktoś próbuje zabrać im ulubioną zabawkę, czy zaskakująco stanowcze “Nie”. Mimo że dzieci wykazują pewien poziom asertywności niemal od urodzenia, pełna zdolność do świadomego wyrażania emocji, uczuć i potrzeb w sposób stanowczy, ale szanujący innych, kształtuje się stopniowo przez doświadczenia społeczne, takie jak przedszkole, szkoła, zabawy z rówieśnikami, czy interakcje z rodzicami.
Czy rodzic powinien być asertywny wobec dziecka?
Asertywny rodzic to asertywne dziecko – to stwierdzenie kryje w sobie głęboką prawdę o procesie uczenia się przez naśladownictwo. Mama i tata, którzy potrafią postawić granice, jednocześnie szanując emocje i opinie pociechy, staje się wzorem do naśladowania.
Asertywność rodziców nie oznacza zatem dominacji czy autorytaryzmu, ale raczej otwartą komunikację opartą na wzajemnym szacunku i zrozumieniu. Opiekunowie, którzy angażują się w aktywne słuchanie swojego dziecka, zamiast ograniczać się do wydawania poleceń, są w stanie wyrazić swoje oczekiwania w sposób klarowny, bez uciekania się do podnoszenia głosu czy stosowania gróźb. W ten sposób nauczyć swoje dziecko, że dialog jest potrzebny do rozwiązywania konfliktów. Praktykowanie asertywności w relacji z dzieckiem sprzyja więc kształtowaniu niezależności, pewności siebie oraz kompetencji społecznych
Jak ćwiczyć z dzieckiem asertywność?
Brak asertywności u dziecka to problem szczególnie wtedy, kiedy widzimy, że nasze maluchy zastygają w bezruchu, czując się przytłoczone sytuacją, zamiast stawić jej czoła z podniesioną głową. Dyskomfort, który wówczas doświadczają to problem, który wymaga wsparcia i zrozumienia ze strony rodziców. Dlatego, gdy zauważysz, że maluch wykazuje pasywną postawę, koniecznie zacznij z nim naukę asertywności.
Rodzice jako przykład
Ćwiczenie asertywności z dzieckiem wymaga od dorosłych, nie tylko słów, ale przede wszystkim konkretnych działań. Kiedy pociecha przychodzi do nas z prośbą, należy wysłuchać jego argumentów i postarać się nie narzucać własnego zdania, a odpowiedzieć na nie w sposób asertywny, przedstawiając konkretne powody odmowy. W ten sposób maluch nauczy się, jak ważne jest argumentowanie swoich próśb, ale też odmów.
Ważnym elementem jest również samoświadomość i analiza własnych zachowań. Zadajmy sobie pytanie: Czy potrafimy wyznaczać granice i czy bez obaw wyrażamy swoje zdanie? Jeśli sami mamy trudności z asertywnością, może to utrudnić przekazanie tych wartości dziecku. Kiedy odkryjemy, że łatwo ulegamy innym lub boimy się mówić „nie”, to właśnie od naszego rozwoju w tej dziedzinie powinniśmy zacząć.
Pozwól dziecku na posiadanie własnego zdania
Akceptuj emocje dziecka
Ćwiczenie asertywności z dzieckiem wymaga cierpliwości i akceptacji jego emocji, pozwalając na ich bezpieczne wyrażanie. Kiedy pociecha doświadcza silnego wzburzenia i wyraża to przez płacz, krzyk, czy złość, nie należy oceniać jego zachowania negatywnie. Zamiast krytykować, pozwól mu wyrazić to, co czuje, dając mu czas, którego potrzebuje na uspokojenie się.
Po uspokojeniu porozmawiaj z dzieckiem o zaistniałej sytuacji, podkreślając, że doświadczanie różnorodnych emocji jest naturalne. Jednocześnie ucz dziecko zdrowych sposobów radzenia sobie z nimi, wyjaśniając, że fizyczna agresja, tak jak kopanie czy gryzienie, nie jest akceptowalnym zachowaniem.
Co blokuje asertywność rodziców wobec dzieci?
Często tym, co blokuje asertywność rodziców wobec dzieci, są wewnętrzne przekonania i lęki, które znacznie osłabiają ich pewność siebie w kontekście wychowawczym. Negatywne opinie na własny temat, takie jak “jestem złą matką” czy “nic nie wiem na temat wychowania”, mogą ograniczyć zdolność do stawiania granic. Co więcej, utrwalone przekonania dotyczące tego, co jest “odpowiednim” zachowaniem wobec dziecka np. idea unikania konfliktów lub zakaz denerwowania innych stanowią często zły przykład dla pociechy.
Rodzice mogą też obawiać się konsekwencji asertywnego zachowania, tworząc w swojej wyobraźni najgorsze scenariusze, jak odrzucenie czy konflikt. Zamiast dbać o własne potrzeby i jasno komunikować swoje oczekiwania, wpadają w pułapkę samokrytyki i odkładania asertywności na “lepszy moment”. To wszystko tworzy barierę, która utrudnia budowanie zdrowych, opartych na wzajemnym szacunku relacji z dziećmi.
Podsumowanie
Asertywność nie oznacza uporu, sprzeciwiania się wszystkim czy stawiania siebie ponad innymi. To umiejętność wyrażania własnych potrzeb, emocji i granic z jednoczesnym szacunkiem do drugiego człowieka. Dziecko nie rodzi się z w pełni rozwiniętą asertywnością – uczy się jej każdego dnia poprzez obserwację, doświadczenia i relacje z ważnymi dorosłymi.
Ogromną rolę odgrywa tutaj postawa rodziców. To właśnie codzienne rozmowy, sposób reagowania na emocje dziecka, stawianie granic oraz dawanie przestrzeni do wyrażania własnego zdania pomagają rozwijać tę ważną kompetencję społeczną. Dziecko, które czuje się słuchane, akceptowane i traktowane z szacunkiem, łatwiej uczy się mówić o swoich potrzebach oraz budować zdrowe relacje z innymi.
Warto pamiętać, że rozwijanie asertywności jest procesem, który wymaga czasu, cierpliwości i wielu codziennych sytuacji do ćwiczenia nowych umiejętności. Każde dziecko rozwija się we własnym tempie i czasami potrzebuje dodatkowego wsparcia w nauce stawiania granic, wyrażania emocji czy budowania pewności siebie.
Jeśli zauważasz u swojego dziecka trudność w wyrażaniu własnego zdania, nadmierną uległość, wycofanie społeczne lub problem ze stawianiem granic, warto skonsultować się ze specjalistą w naszym ośrodku. Wspólnie pomożemy dobrać najlepszą formę wsparcia i zadbać o rozwój kompetencji społecznych dziecka.
Zapisz tutaj dziecko na konsultację.
Zadzwoń i umów wizytę pod nr tel: 533 983 934.
