Dlaczego nastolatki mają problem z motywacją?

„On nic nie chce”, „Ciągle odkłada wszystko na później”, „Tylko telefon i komputer”, „Nie ma żadnej motywacji” – wielu rodziców nastolatków zna podobne myśli.  Obniżona motywacja u młodych ludzi bywa źródłem frustracji, złości i niepokoju. Dorośli często mają poczucie, że ich dziecko stało się leniwe lub po prostu „przestało się starać”. W rzeczywistości problem jest zwykle znacznie bardziej złożony.

Motywacja nastolatka nie zależy wyłącznie od jego charakteru czy „chęci”. Wpływają na nią emocje, relacje z dorosłymi, rozwój mózgu, poziom stresu, sen, zdrowie psychiczne, a nawet codzienne nawyki. Zrozumienie tych mechanizmów pozwala spojrzeć na zachowanie nastolatka z większą uważnością i zrezygnować z prostych etykiet typu „leniwy” czy „nieodpowiedzialny”.

Nastolatki potrzebują szacunku, a nie zawstydzania

Nie zawsze brak działania oznacza brak chęci. Czasem nastolatek bardzo chce coś zrobić, ale jednocześnie boi się porażki.

Andrew Fuller, profesor psychologii z Uniwersytetu w Melbourne, opisuje prosty mechanizm:

Lęk + zmartwienie = niższe skupienie = niższa motywacja

Młody człowiek może obawiać się krytyki, zawiedzenia rodziców, ośmieszenia przez innych albo popełnienia błędu. W takiej sytuacji unikanie działania bywa po prostu mniej stresujące niż podjęcie ryzyka.

Paradoksalnie im bardziej unikamy tego, czego się boimy, tym bardziej nasz lęk rośnie.

Dlatego ogromne znaczenie ma skupianie uwagi nastolatka nie na wyniku, ale na samym procesie działania. Dzieci i nastolatki uczą się skuteczniej, gdy mogą doświadczać, próbować i popełniać błędy bez ciągłego oceniania.

Nadmierna koncentracja na efektach zabija motywację

Wielu dorosłych bardziej skupia się na krótkoterminowych rezultatach niż na długofalowym rozwoju dziecka.

Interesują nas oceny, wyniki egzaminów czy szybkie efekty. Pytamy:

– „Jaką ocenę dostałeś?”
– „Dlaczego tylko tyle?”
– „Ile punktów zabrakło?”

Rzadziej pytamy:

– „Czego się nauczyłeś?”
– „Jak się z tym czujesz?”
– „Co było dla Ciebie trudne?”

Gdy nastolatek ma poczucie, że liczy się tylko rezultat, może przestać czerpać satysfakcję z samego działania. Nauka zaczyna być źródłem presji, a nie rozwoju.

Nadmiar rzeczy nie zastąpi poczucia sensu

Wielu rodziców daje swoim dzieciom wszystko, czego potrzebują – nowy telefon, komputer, modne ubrania czy kolejne gadżety. Mimo to często pojawia się zaskoczenie:

„Dlaczego on ciągle chce więcej?”

Problem nie polega na samych rzeczach. Chodzi raczej o to, że motywacja wewnętrzna rozwija się dzięki poczuciu sensu, zaangażowaniu i relacjom, a nie dzięki ciągłemu dostarczaniu nagród.

Pomocne może być wspólne praktykowanie wdzięczności, angażowanie nastolatka w działania na rzecz innych czy rozmowy o wartościach. To pomaga budować głębsze poczucie celu.

Sen ma ogromny wpływ na motywację

Rodzice często widzą nastolatka siedzącego do późna z telefonem i zakładają, że „sam jest sobie winny”.

Rzeczywistość jest jednak bardziej skomplikowana.

Okres dojrzewania wiąże się ze zmianami biologicznymi. Rytm dobowy nastolatków przesuwa się – wieczorem stają się bardziej aktywni, a rano mają trudność z funkcjonowaniem.

Jednocześnie szkoła wymaga bardzo wczesnego wstawania.

Nastolatki powinny spać około 8–10 godzin dziennie, jednak wielu z nich śpi znacznie mniej.

Badania pokazują, że brak snu wpływa na:

• koncentrację,
• pamięć,
• regulację emocji,
• zdolność uczenia się,
• motywację.

Niewyspany mózg po prostu działa mniej efektywnie.

Zapisz tutaj dziecko na konsultację.
Zadzwoń i umów wizytę pod nr tel: 533 983 934.