Jak pomóc dziecku rozwijać pasje, by wzmacniać samoocenę?
Co nazywamy pasją?
Pasją zazwyczaj nazywamy zamiłowanie do czegoś, co przynosi nam zadowolenie, euforię, co nas pobudza, pozytywnie nastraja i daje poczucie spełnienia. Można ją nazwać miłością do tego, co robimy. Gdy zainteresowanie czymś przekształca się w działanie, często jako hobby realizowane w wolnym czasie i towarzyszą temu silne pozytywne uczucia, możemy mówić o pasji (Szwedzki, 2013). Może to być miłość do dziedzin artystycznych, zwierząt, sportu, pasja kolekcjonerska i wiele innych. Pasja może przejawiać się w rożnych dziedzinach naukowych, np. w matematyce, historii, a także w działaniach praktycznych, np. pasja kulinarna czy fryzjerska.
Jakie korzyści przynosi posiadanie pasji?
Pasja przynosi radość, dodaje energii i motywacji do działania, pozwala odnosić sukcesy w danej dziedzinie. Wielu uczniów osiągających słabe oceny, uważanych w szkole za leniwych, staje się osobą „nie do poznania”, gdy działa w obszarze swoich pasji: wytrwale i systematycznie trenuje grę w piłkę nożną czy spędza czas na perfekcyjnym tworzeniu prac graficznych.
Pasja rozwija korzystne cechy osobowości: wytrwałość, dokładność, systematyczność, przewidywanie konsekwencji, odpowiedzialność. Niektóre zajęcia czy dziedziny dobrze wpływają na rozwój fizyczny, jak te powiązane z ruchem, sportem, inne pogłębiają empatię, np. fascynacja hodowaniem zwierząt domowych.
Pasja pomaga konstruktywnie rozwiązywać trudne sytuacje i dążyć do osiągnięcia stawianych sobie celów. W przypadku np. miłości do psów celem może być najpierw zasłużenie na bycie odpowiedzialnym w oczach rodziców, by otrzymać zgodę na posiadanie upragnionego zwierzaka, a w końcowym efekcie – posiadanie hodowli wybranej rasy.
Działania związane z zainteresowaniami jednocześnie dodają energii i relaksują psychicznie.
Dzieci realizując swoje pasje konstruktywnie spędzają wolny czas. Odczuwając nudę często poddają się tzw. zjadaczom czasu: np. oglądają telewizję, filmy na youtube, często też popadają w różnorakie uzależnienia, np. od gier, internetu, zakupów, a w starszym trochę wieku od substancji psychoaktywnych.
Posiadanie hobby, pasji sprzyja też nowym kontaktom społecznym, ułatwia ich nawiązywanie. Współcześnie dzieci i młodzież nawiązują znajomości przez internet, należąc do grup stowarzyszających miłośników gier planszowych, zwierząt czy tańca.
Wszystko to daje poczucie sukcesu, dziecko doświadcza sprawczości, osiąga założone, związane z pasją cele. Składa się to wszystko na wzrost poczucia pewności siebie i poprawia samoocenę. Dziecko ma szanse podnieść swoje poczucie wartości myśląc np.: „może nie jestem najlepszym uczniem w klasie, ale na hodowli orchidei znam się doskonale”.
Czy pasje można znaleźć w szkole?
Jak wcześniej wspomniano we współczesnych czasach większy nacisk kładzie się na osiągnięcia szkolne i rozwój dodatkowych przydatnych w życiu kompetencji, jak np. umiejętność posługiwania się językami obcymi niż poszukiwanie tego, w czym dziecko jest autentycznie dobre i co jest lub może stać się jego pasją. Jeśli dziecko jest kreatywne, działa twórczo także w zabawach, ma szanse wchodząc w nowe doświadczenia odkryć swoją pasję. Warto więc je do nich zachęcać. Dzieci czasem odnajdują pasję w przedmiotach szkolnych: odkrywają pasje matematyczne czy historyczne. Bywa, że dany uczeń ma pozytywne oceny ze wszystkich przedmiotów, ale też czasem „szóstkom” np. z historii towarzyszą słabe oceny z innych przedmiotów. Bardzo ważna jest wtedy rola zarówno wychowawcy, jak i rodziców, by docenić i rozwijać odkryty talent a nie „wymuszać” uzyskiwanie najlepszych ocen również z innych dziedzin. Rodzice często nie dostrzegają potrzeby poszukiwania i rozwoju zainteresowań dziecka, wskazując na zajęcia dodatkowe – szkolne lub pozaszkolne. Niestety często nie wiążą się one z jego zainteresowaniami, choć mogą być inspiracją do ich rozwoju. Nierzadko dodatkowe lekcje są realizacją niespełnionych pasji rodziców czy ich oczekiwań, a nie wynikiem dbania o rozwój faktycznych zainteresowań dziecka.
Czy tak już im zostanie?
Jacy dorośli wyrosną z tych dwóch typów dzieci, to już zależy od nas – rodziców. To, że ktoś ma predyspozycje do takiego, a nie innego sposobu myślenia, wcale nie znaczy, że tak musi zostać na zawsze. Wszystko dzieje się w mózgu. A już najwięcej zależy od tego, co dziecko słyszy od dorosłych.
Tak jak idąc na dietę, zawsze usłyszysz, że zanim zaczniesz kupować mniej słodyczy lub głodzić się, powinnaś poukładać sobie (co nieco) w głowie. Zmienić sposób myślenia i sposób działania. W innym wypadku, całe odchudzanie – prędzej czy później – skończy się efektem jojo.
„Nie siedź w telefonie.”
Współcześnie rodzice często zwracają dziecku uwagę, że nadmiernie korzysta z telefonu w swoim wolnym czasie, ale rzadko proponują, zachęcają do czegoś innego, co faktycznie mogłoby zająć uwagę dziecka. Wychowywanie to nie tylko przekazywanie wiedzy i uczenie zasad moralnych, ale także wskazywanie możliwości rozwoju (Kowalska, 2022). Wiele znanych osób, które osiągnęły sukces, podkreśla, że pasją do wykonywania obecnego zawodu zainspirowali ich ojciec lub matka. Odnalezienie talentu, życiowego powołania, pasji nie zawsze następuje samoistnie. Bardzo pomocni w tym mogą być rodzice i wychowawcy. Niestety, często oni „w dobrej wierze podcinają skrzydła” dziecku mówiąc np.: „Weź się lepiej za naukę, bo kopanie piłki nie pomoże ci w egzaminach”. Tymczasem takie pasjonujące dla dziecka zajęcie, wykonywane we właściwych proporcjach do nauki – właśnie może pomóc. Dziecko mobilizuje się, żeby zrealizować zadane tematy, by potem oddać się temu, co relaksuje i dodaje radości.
Pasje rodziców, pasje dzieci
Przede wszystkim rodzic musi pamiętać, że pasja dziecka nie musi być jego pasją. Jeśli zainteresowania są faktycznie wspólne czy zbliżone, a nie – narzucone, wtedy sytuacja dla obu stron jest łatwiejsza. Warto jednak, by każdy rodzic przyjrzał się sytuacji, gdy stara się rozwijać zainteresowanie, hobby dziecka – czy to zajęcie faktycznie córkę czy syna interesuje, sprawia mu radość, dodaje energii. Dziecko często trzeba zachęcać i motywować do działania, ale zmuszanie, gdy buntuje się ono lub popada w przygnębienie, jest bezcelowe. Dodatkowo jest szkodliwe wychowawczo i zdrowotnie dla dziecka, które przeżywa silny stres i czuje się nierozumiane. W momencie, gdy dziecko, jak potocznie mówi się „złapie bakcyla”, wtedy wystarczy już tylko pomagać w podtrzymaniu zainteresowania, gdyż mimo pasji czasem ulega ono zniechęceniu. Niekiedy rodzic niezrealizowane marzenia z dzieciństwa przerzuca na dziecko, np. marzył zawsze o graniu na fortepianie i teraz mimo protestów dziecka zapisuje go na lekcje gry na instrumencie. Inna jest sytuacja, gdy dziecko faktycznie odziedziczyło jakieś uzdolnienia po rodzicu, wtedy warto zachęcać dziecko do ich rozwoju. Pamiętać jednak trzeba, że rozwój odziedziczonych zdolności nawet, gdy dziecko odnosi w nich sukcesy, lecz dziedzina ewidentnie nie jest jego pasją, nie zwalnia rodzica od zadbania o to, by miało ono „coś swojego”, co jest jego własną prawdziwą pasją.
Wskazówki praktyczne
Dzieci, szczególnie młodsze, ale nie tylko, często pragną spełniać oczekiwania rodziców. Dlatego mniej uważna mama czy tata może nie dostrzec, że nawet potakująca odpowiedź dziecka na pytanie: „Czy chcesz chodzić na lekcje baletu?” może wynikać głównie z tego powodu. Oczywiście bywają scenariusze, w których dziecko nawet początkowo się buntuje przeciwko systematyczności działań, a później dostrzega w nich swoje powołanie. Jednak wbrew pozorom zdarzają się dość rzadko.
Podsumowanie
Pasja to znacznie więcej niż sposób na spędzanie wolnego czasu. To źródło radości, motywacji i poczucia sprawczości, które pomaga dziecku odkrywać swoje możliwości oraz budować zdrową samoocenę. Dzięki zainteresowaniom dziecko ma szansę doświadczać sukcesów, rozwijać wytrwałość, odpowiedzialność i przekonanie, że potrafi osiągać wyznaczone cele.
Warto pamiętać, że pasje nie zawsze ujawniają się od razu. Czasami wymagają czasu, różnorodnych doświadczeń oraz wsparcia ze strony dorosłych. Rolą rodzica nie jest wybieranie zainteresowań za dziecko, ale tworzenie warunków do odkrywania tego, co sprawia mu autentyczną radość i daje poczucie spełnienia.
Szczególnie ważne jest oddzielenie własnych oczekiwań od potrzeb dziecka. To, co fascynuje rodzica, nie musi być pasją jego syna lub córki. Dziecko rozwija się najlepiej wtedy, gdy może podążać za własną ciekawością, a nie wyłącznie realizować plany i marzenia dorosłych.
Wspieranie pasji może być jednym z najskuteczniejszych sposobów wzmacniania poczucia własnej wartości. Dziecko, które ma przestrzeń do rozwijania swoich zainteresowań, łatwiej radzi sobie z trudnościami, buduje pozytywny obraz siebie oraz odnajduje swoje miejsce wśród rówieśników.
Jeśli zauważasz, że Twoje dziecko ma trudność z odnalezieniem swoich zainteresowań, brakuje mu wiary we własne możliwości, szybko rezygnuje z nowych aktywności lub zmaga się z obniżoną samooceną, warto skonsultować się ze specjalistą w naszym ośrodku. Wspólnie pomożemy lepiej zrozumieć potrzeby dziecka i znaleźć sposoby wspierania jego rozwoju.
Zapisz tutaj dziecko na konsultację.
Zadzwoń i umów wizytę pod nr tel: 533 983 934.
