Każde dziecko doświadcza trudnych emocji. Złość, smutek, lęk, rozczarowanie czy frustracja są naturalną częścią życia i rozwoju. Problem nie polega na tym, że dziecko przeżywa silne emocje, ale na tym, że często jeszcze nie wie, jak sobie z nimi poradzić. To właśnie dlatego może krzyczeć, płakać, obrażać się, wycofywać lub reagować impulsywnie. Rolą rodzica nie jest wyeliminowanie tych emocji, ale nauczenie dziecka, jak je rozpoznawać, rozumieć i wyrażać w bezpieczny sposób.

Czym jest regulacja emocji?

Regulacja emocji to umiejętność rozpoznawania własnych uczuć oraz radzenia sobie z nimi w taki sposób, aby nie szkodziły nam ani innym osobom. Nie oznacza tłumienia emocji czy udawania, że ich nie ma. Wręcz przeciwnie – polega na ich zauważeniu, zaakceptowaniu i znalezieniu odpowiedniego sposobu reagowania.

Ta umiejętność rozwija się stopniowo. Małe dzieci nie rodzą się z gotową zdolnością kontrolowania emocji. Potrzebują wsparcia dorosłych, którzy pomogą im zrozumieć to, co dzieje się w ich wnętrzu.

Dlaczego niektórym dzieciom jest trudniej?

Niektóre dzieci są bardziej wrażliwe emocjonalnie od innych. Silniej reagują na zmiany, krytykę, porażki czy konflikty. Znaczenie mają również temperament, etap rozwoju, poziom zmęczenia, stres oraz doświadczenia życiowe.

Trudności z regulacją emocji mogą nasilać się także wtedy, gdy dziecko doświadcza przewlekłego napięcia, problemów w szkole, konfliktów rodzinnych, hejtu, odrzucenia przez rówieśników lub nadmiernej presji. W takich sytuacjach emocje stają się bardziej intensywne, a dziecko może mieć większy problem z ich kontrolowaniem.

Jakie zachowania mogą świadczyć o trudnościach z regulacją emocji?

Każde dziecko od czasu do czasu reaguje impulsywnie. Niepokój powinny wzbudzić sytuacje, gdy takie zachowania pojawiają się bardzo często i utrudniają codzienne funkcjonowanie.

Do najczęstszych sygnałów należą:

• częste wybuchy złości,
• trudności z uspokojeniem się po silnych emocjach,
• agresja słowna lub fizyczna,
• impulsywne reakcje,
• płacz z pozornie błahego powodu,
• wycofywanie się z kontaktów z innymi,
• niszczenie przedmiotów,
• trudność z mówieniem o swoich uczuciach.

Najczęstsze błędy popełniane przez dorosłych

Rodzice zwykle chcą jak najszybciej uspokoić dziecko. Niestety niektóre reakcje mogą utrudniać naukę regulowania emocji.

Do najczęstszych należą:

• bagatelizowanie emocji („Nie przesadzaj”, „Nic się nie stało”),
• zawstydzanie („Duże dzieci nie płaczą”),
• karanie za przeżywanie emocji,
• krzyczenie na dziecko, które samo jest już silnie pobudzone,
• oczekiwanie natychmiastowego uspokojenia.

Dziecko w silnych emocjach nie potrzebuje przede wszystkim oceniania. Potrzebuje dorosłego, który pomoże mu odzyskać poczucie bezpieczeństwa.