Jak nauczyć dziecko odpoczywać i dlaczego to ważne?

W dzisiejszym świecie dzieci funkcjonują w bardzo szybkim tempie. Szkoła, zajęcia dodatkowe, odrabianie lekcji, treningi, a do tego telefony, media społecznościowe i nieustanny napływ bodźców sprawiają, że wielu młodych ludzi praktycznie nie ma czasu na prawdziwy odpoczynek. Często nawet wolne chwile spędzają przed ekranem, który zamiast wyciszać, jeszcze bardziej pobudza mózg.

Coraz częściej rodzice zauważają, że ich dziecko jest rozdrażnione, ma trudności z koncentracją, szybciej się złości lub wydaje się stale zmęczone. Nie zawsze wynika to z nadmiaru obowiązków. Niekiedy problemem jest po prostu brak umiejętności odpoczywania. Wbrew pozorom odpoczynek nie jest czymś, czego dziecko uczy się samo. Tak jak rozwija inne umiejętności, tak samo potrzebuje wsparcia w uczeniu się regeneracji.

Dlaczego odpoczynek jest tak ważny?

Odpoczynek pozwala organizmowi i mózgowi odzyskać równowagę. To właśnie wtedy układ nerwowy ma szansę się wyciszyć, uporządkować zdobyte informacje i przygotować do kolejnych wyzwań.

Dziecko, które regularnie odpoczywa:

• łatwiej się koncentruje,
• lepiej radzi sobie z emocjami,
• szybciej się uczy,
• ma więcej energii do działania,
• jest bardziej cierpliwe i spokojniejsze,
• rzadziej doświadcza przeciążenia i przewlekłego stresu.

Brak odpoczynku może natomiast prowadzić do przemęczenia, problemów ze snem, spadku motywacji, trudności w nauce, częstszych konfliktów z rówieśnikami oraz pogorszenia samopoczucia.

Dlaczego dzieci mają trudność z odpoczynkiem?

Wielu dorosłych uważa, że dzieci mają mnóstwo wolnego czasu. W rzeczywistości ich plan dnia bywa bardzo napięty.

Po kilku godzinach spędzonych w szkole często czekają je jeszcze:

• zajęcia sportowe,
• korepetycje,
• nauka języków,
• odrabianie lekcji,
• dodatkowe obowiązki.

Kiedy w końcu pojawia się wolna chwila, dziecko najczęściej sięga po telefon, tablet lub komputer. Problem polega na tym, że korzystanie z urządzeń elektronicznych nie zawsze oznacza odpoczynek.

Czy ekran naprawdę pozwala odpocząć?

Dla wielu dzieci oglądanie filmów lub granie w gry jest formą relaksu. Rzeczywiście może przynosić chwilową przyjemność, jednak nie zawsze prowadzi do regeneracji.

Media cyfrowe stale dostarczają nowych bodźców, pobudzają układ nerwowy i utrudniają wyciszenie. Po długim czasie spędzonym przed ekranem dziecko może mieć wrażenie, że odpoczęło, choć jego mózg nadal pracuje bardzo intensywnie.

Dlatego warto zadbać o to, aby w codziennym planie dnia znalazły się również aktywności, które naprawdę pomagają organizmowi odzyskać równowagę.

Każde dziecko odpoczywa inaczej

Nie istnieje jeden sposób na odpoczynek odpowiedni dla wszystkich.

Jedno dziecko najlepiej regeneruje się podczas aktywności fizycznej, inne potrzebuje ciszy, rysowania, czytania książek czy zabawy z klockami.

Najważniejsze jest obserwowanie własnego dziecka i wspólne odkrywanie, po jakich aktywnościach wraca ono spokojniejsze, bardziej pogodne i pełne energii.

Naucz dziecko rozpoznawać zmęczenie

Dzieci często nie potrafią rozpoznać pierwszych sygnałów przemęczenia. Zamiast powiedzieć, że potrzebują odpoczynku, mogą stać się rozdrażnione, nadmiernie pobudzone, płaczliwe lub mieć trudność ze skupieniem uwagi. Zdarza się również, że spadek energii objawia się większą impulsywnością, niechęcią do współpracy czy częstszymi konfliktami z rodzeństwem lub rówieśnikami.

Warto pomagać dziecku zauważać sygnały wysyłane przez jego organizm. Dobrym sposobem jest regularne zadawanie prostych pytań, takich jak: „Jak się teraz czujesz?”, „Czy masz jeszcze siłę na kolejne zadanie?”, „Co pomogłoby Ci teraz odpocząć?” albo „Czy Twoje ciało daje Ci znać, że potrzebuje przerwy?”. Takie rozmowy uczą dziecko uważności na własne potrzeby i pokazują, że odpoczynek jest naturalnym elementem dbania o siebie, a nie oznaką lenistwa.

Rodzic może również wspólnie z dzieckiem obserwować, po czym poznaje, że jest zmęczone. Dla jednych będzie to ziewanie i senność, dla innych trudności z koncentracją, większa drażliwość czy niechęć do wykonywania prostych czynności. Im wcześniej dziecko nauczy się rozpoznawać te sygnały, tym łatwiej będzie potrafiło zadbać o swoją regenerację i zapobiegać przeciążeniu. Z czasem zacznie lepiej rozumieć potrzeby własnego organizmu i świadomie wybierać takie formy odpoczynku, które rzeczywiście pomagają odzyskać siły.